Οι πιο τοξικές συνήθειες δεν ξεκινούν από κακή πρόθεση ενώ περνούν αθόρυβα από γενιά σε γενιά μέσα στην καθημερινότητα μιας οικογένειας.
«Εγώ έτσι μεγάλωσα και δεν έπαθα τίποτα».
Είναι ίσως η πιο συνηθισμένη φράση που ακούμε όταν μιλάμε για γονεϊκές συμπεριφορές. Κι όμως, πολλές συνήθειες που θεωρούνταν “φυσιολογικές” παλιότερα, σήμερα ξέρουμε ότι μπορούν να επηρεάσουν βαθιά την ψυχολογία και την αυτοπεποίθηση ενός παιδιού.
Το δύσκολο είναι πως οι περισσότερες από αυτές τις συμπεριφορές δεν περνούν από κακή πρόθεση. Περνούν από συνήθεια. Από γενιά σε γενιά.
1. Οι συγκρίσεις με άλλα παιδιά
«Κοίτα τον αδερφό σου.»
«Η φίλη σου παίρνει καλύτερους βαθμούς.»
Οι συνεχείς συγκρίσεις δεν δίνουν κίνητρο. Δημιουργούν ανασφάλεια και την αίσθηση ότι η αξία ενός παιδιού εξαρτάται από το αν είναι “καλύτερο” από κάποιον άλλο.
2. Η φράση «μην κλαις»
Πολλά παιδιά μεγαλώνουν μαθαίνοντας να καταπιέζουν τα συναισθήματά τους.
Όταν ένα παιδί ακούει συνεχώς «μην κάνεις έτσι», «σταμάτα να κλαις» ή «δεν είναι τίποτα», αρχίζει να πιστεύει ότι τα συναισθήματά του είναι λάθος ή υπερβολικά.
3. Η αγάπη ως ανταμοιβή
«Αν είσαι καλό παιδί, θα σε αγαπάω.»
Ακόμα κι όταν λέγεται αστειευόμενα, ένα παιδί μπορεί να νιώσει ότι πρέπει να “κερδίσει” την αποδοχή και την αγάπη.
Και αυτό συχνά ακολουθεί τους ανθρώπους και στην ενήλικη ζωή τους.
4. Οι φωνές ως τρόπος επικοινωνίας
Πολλοί γονείς μεγάλωσαν σε σπίτια όπου οι φωνές ήταν κάτι συνηθισμένο.
Το πρόβλημα είναι ότι τα παιδιά δεν μαθαίνουν μόνο να ακούν τις φωνές — μαθαίνουν και να επικοινωνούν μέσα από αυτές.
5. Η απαξίωση των συναισθημάτων
«Σιγά το πρόβλημα.»
«Αυτά είναι χαζομάρες.»
Μπορεί για έναν ενήλικα κάτι να φαίνεται μικρό, όμως για ένα παιδί μπορεί να είναι τεράστιο. Όταν υποτιμάμε όσα νιώθει, το παιδί μαθαίνει να αμφισβητεί τον εαυτό του.
6. Η ανάγκη για “τέλειο παιδί”
Πολλά παιδιά μεγαλώνουν πιστεύοντας ότι δεν πρέπει να κάνουν λάθη.
Ότι πρέπει πάντα να είναι καλοί μαθητές, ήρεμοι, σωστοί και επιτυχημένοι.
Και κάπως έτσι, η τελειομανία περνά από γενιά σε γενιά σαν κάτι φυσιολογικό.
Ο κύκλος μπορεί να σταματήσει
Το σημαντικό δεν είναι να είμαστε τέλειοι γονείς.
Είναι να μπορούμε να αναγνωρίζουμε τι κουβαλάμε από το παρελθόν μας και τι δεν θέλουμε να περάσουμε στα παιδιά μας.
Γιατί καμιά γενιά δεν μεγαλώνει τέλεια παιδιά.
Αλλά κάθε γενιά μπορεί να μεγαλώσει παιδιά με λίγο περισσότερη κατανόηση, ασφάλεια και αγάπη.
