Ορισμένα σημάδια δεν αφήνουν περιθώρια αμφιβολίας για την έλλειψη αυτοπεποίθησης του παιδιού σας και είναι καλύτερο να τα εντοπίσετε πριν να είναι πολύ αργά.
Το παιδί σας υποτιμά τον εαυτό του για μια αποτυχημένη εργασία, συγκρίνεται συνεχώς με τους συμμαθητές του ή φαίνεται ξαφνικά «σβησμένο»; Πολλοί γονείς αισθάνονται ότι κάτι συμβαίνει σε αυτές τις στιγμές, χωρίς πάντα να μπορούν να το ονομάσουν. Πίσω από αυτές τις καθημερινές συμπεριφορές κρύβονται συχνά σημάδια έλλειψης αυτοπεποίθησης στα παιδιά, τα οποία οι ειδικοί προτρέπουν να μην αγνοούνται πλέον. Η σύμβουλος ψυχικής απόδοσης Cindra Kamphoff καθοδηγεί στελέχη επιχειρήσεων και αθλητές υψηλού επιπέδου, αλλά και γονείς. «Η αυτοπεποίθηση είναι ένας από τους ισχυρότερους δείκτες της απόδοσης, της ευτυχίας και της επιτυχίας μας. Η ανάπτυξή της είναι έργο ζωής, γιατί υπάρχουν αποτυχίες και δυσκολίες που αντιμετωπίζουμε και επηρεάζουν την αυτοπεποίθησή μας», εξηγεί η Cindra Kamphoff, όπως αναφέρεται στο CNBC. Στη δουλειά της, τρία προειδοποιητικά σημάδια εμφανίζονται συχνά.
Τα τρία βασικά σημάδια έλλειψης αυτοπεποίθησης στο παιδί
Το πρώτο σημάδι που πρέπει να εντοπιστεί είναι η συνεχής αυτοκριτική. Η Cindra Kamphoff περιγράφει ένα παιδί που «υποτιμά διαρκώς τον εαυτό του μετά από μια αποτυχία». Μετά από έναν κακό βαθμό ή έναν χαμένο αγώνα, αρχίζει να μιλά για τον εαυτό του με πολύ σκληρούς όρους, όπως «Είμαι εντελώς αποτυχημένος» ή «Είμαι τόσο χαζός». Η αποτυχία παύει να είναι ένα μεμονωμένο γεγονός και γίνεται απόδειξη ότι είναι «ανίκανος» γενικά. Η σύμβουλος προτρέπει τους γονείς να υπενθυμίζουν ότι οι αποτυχίες δεν ορίζουν το άτομο και να βοηθούν το παιδί να βλέπει κάθε λάθος ως ευκαιρία μάθησης. Εξηγεί επίσης ότι ενθαρρύνει τους αθλητές που καθοδηγεί να αναλύουν τα λάθη τους ώστε να αντλούν διδάγματα.
Το δεύτερο σημάδι είναι η υπερβολική σύγκριση με τους άλλους, ιδιαίτερα με εκείνους που φαίνεται να τα καταφέρνουν καλύτερα. «Η σύγκριση είναι μέρος της ανθρώπινης φύσης, γιατί μας βοηθά να κατανοήσουμε τη θέση μας στον κόσμο. Όμως, συνήθως δεν συγκρίνουμε ολόκληρο τον εαυτό μας με το σύνολο του άλλου ατόμου», παρατηρεί η Cindra Kamphoff. Προτείνει να βοηθήσουμε το παιδί να μετατρέψει αυτό το αντανακλαστικό σε μια βαθύτερη ερώτηση, ρωτώντας το για παράδειγμα: «Τι σου δείχνει αυτή η σύγκριση για αυτό που πραγματικά θέλεις ή για αυτό που είναι σημαντικό για σένα;».
Τέλος, το τρίτο σημάδι, πιο σιωπηλό, είναι η κλειστή γλώσσα του σώματος και η μειωμένη ενέργεια: σκυφτοί ώμοι, λιγότερα χαμόγελα, άρνηση συμμετοχής σε δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε. Ακόμη κι αν το παιδί δεν εκφράζει λεκτικά αυτοκριτική, η στάση του σώματός του μπορεί να αποκαλύπτει βαθιά απογοήτευση.
Πώς να αντιδράσετε στην έλλειψη αυτοπεποίθησης του παιδιού σας
Η Cindra Kamphoff συμβουλεύει τους γονείς να δείχνουν, μέσα από το δικό τους παράδειγμα, πώς να διαχειρίζονται τα δυσάρεστα συναισθήματα αντί να τα αποφεύγουν. Προτείνει ένα εργαλείο που ονομάζει PCR («Pause, Calme, Réponse» – Παύση, Ηρεμία, Αντίδραση): σταματάμε, παίρνουμε μια ανάσα, αφήνουμε το συναίσθημα να καταλαγιάσει και έπειτα επιλέγουμε τι θα πούμε ή θα κάνουμε. «Μπορείτε να μάθετε στα παιδιά να ρυθμίζουν τα συναισθήματά τους, και αυτό θα τα βοηθήσει πραγματικά να αναπτύξουν την αυτοπεποίθησή τους», τονίζει η Cindra Kamphoff. Αυτού του είδους η συναισθηματική ρύθμιση μειώνει τον κίνδυνο το παιδί να ορίζει τον εαυτό του μόνο μέσα από τις αποτυχίες του.
Σε περίπτωση ανησυχίας, η συμβουλή ενός παιδιάτρου, ενός παιδοψυχολόγου ή ενός παιδοψυχιάτρου μπορεί να βοηθήσει στη διερεύνηση πιθανών διαταραχών, όπως το άγχος ή η κατάθλιψη στην παιδική ηλικία, και να οδηγήσει, αν χρειαστεί, σε κατάλληλη υποστήριξη, όπως η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία.
