O καθηγητής Παθολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών και μέλος της Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων Χαράλαμπος Γώγος στην ενημέρωση της Πέμπτης, αναφέρθηκε στην αύξηση του επιδημιολογικού φορτίου στην επικράτεια με κυλιόμενο μέσο όρο κρουσμάτων μέχρι εχθές τα 2.942 κρούσματα.
Αυτό φαίνεται και από τον δείκτη θετικότητας των εργαστηριακών ελέγχων που διενεργούνται σε δομές υγείας, ο οποίος παραμένει σταθερά υψηλός αλλά ευτυχώς μέχρι στιγμής είναι κάτω από τα όρια του 4%.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, αναφορικά με τα τεστ που έγιναν την εβδομάδα 4-11 Αυγούστου, ο δείκτης θετικότητας ανέρχεται στο 3,3% στην επικράτεια, με σημαντικές όμως αυξομειώσεις μιας και σε περιοχές με αυξημένο επιδημιολογικό φορτίο είναι σημαντικά υψηλότερος.
Οι περισσότερες Περιφερειακές Ενότητες της χώρας μας βρίσκονται στο επίπεδο 3 και κάποιες στο επίπεδο 4, ενώ ο δείκτης θετικότητας ανήλθε σημαντικά σε κάποια από τα νησιά μας. Τα εισαγόμενα κρούσματα μέσω του τουρισμού εξακολουθούν να αποτελούν ένα πολύ μικρό ποσοστό του συνόλου, γύρω στο 0,59%, πράγμα που οφείλεται τόσο στον εμβολιασμό σημαντικού ποσοστού των τουριστών που έρχονται στη χώρα μας, όσο και στον αποτελεσματικό διαγνωστικό έλεγχο που γίνεται.
Πέραν αυτών, ένα άλλο σημαντικό επιδημιολογικό στοιχείο αποτελεί η επικράτηση της παραλλαγής Δ και μάλιστα νωρίτερα από ότι αναμενόταν, έχει φτάσει στο επίπεδο του 79,1%, ενώ τα δεδομένα που έχουμε δείχνουν ότι σύντομα θα επικρατήσει και σε ένα ποσοστό μάλιστα που θα φτάσει το 90%.
Τώρα, πέραν της παρουσίας των αναγκαίων και εν πολλοίς δυσάρεστων αριθμητικών δεδομένων, θα συνοψίσω μερικά στοιχεία τα οποία χαρακτηρίζουν την τρέχουσα φάση της πανδημίας και τα προβλήματα που μπορεί να προκύψουν κατά την φθινοπωρινή περίοδο και τις αναγκαίες ενέργειες για την αντιμετώπιση τους.
Πρώτον, ας πάρουμε τα επιδημιολογικά δεδομένα. Η πανδημία εξακολουθεί να αποτελεί αυτή την στιγμή νόσο των νέων, μιας και η ενδιάμεση ηλικία των κρουσμάτων παραμένει χαμηλή, γύρω στα 29 έτη, ενώ το 56% των κρουσμάτων είναι μικρότερο από 34 ετών.
Όμως, αρχίζει διστακτικά και μια στροφή προς τις μεγαλύτερες ηλικίες, ιδιαίτερα σε περιοχές με χαμηλή εμβολιαστική κάλυψη. Και το τονίζω αυτό. Η μεταφορά της νόσου από τους νεότερους στις οικογένειες αποτελεί ένα σημαντικό θέμα, ενώ σε λίγο καιρό ένα πιθανό πρόβλημα θα είναι και η παρουσία του ιού στους χώρους της εκπαίδευσης.
Έχει, λοιπόν, μεγάλη σημασία για τους νέους μας που διασκεδάζουν, όπως είναι λογικό άλλωστε, στις διακοπές τους, να τηρούν τα μέτρα στο μέγιστο δυνατό και κυρίως να ελέγχονται με τεστ για τον κορονοϊό, τόσο πηγαίνοντας στις διακοπές όσο και κυρίως επιστρέφοντας από τις διακοπές, ιδιαίτερα όταν έχουν το παραμικρό σύμπτωμα και ιδιαίτερα επίσης όταν έχουν στο περιβάλλον τους ανθρώπους που μπορεί να είναι ευάλωτοι.
Πάνω από όλα, βέβαια, συνιστάται στην νεολαία μας άνω των 12 ετών ο άμεσος εμβολιασμός ο οποίος θα συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό στην αποφυγή όλων των παραπάνω. Η συζήτηση με την οικογένεια, τον οικογενειακό γιατρό, τον παιδίατρο, έχει μεγάλη σημασία αυτή τη στιγμή για να πειστούν οι μαθητές και οι φοιτητές μας να εμβολιαστούν, με δεδομένο ότι υπάρχει πλήρης διαθεσιμότητα αυτή την στιγμή στην χώρα μας σε εμβόλια. Και στο κάτω-κάτω, είναι μια ευκαιρία να κερδηθεί και το δεύτερο στοίχημα, το στοίχημα της εκπαίδευσης.
Να αναφέρω εδώ και μια πρόσφατη μελέτη στο New England Journal of Medicine, ένα πολύ σημαντικό ιατρικό περιοδικό, που δείχνει ότι η ανοσιακή απάντηση στα παιδιά είναι εντυπωσιακή. Φτάνει το 98% και είναι ίδια και στις ηλικίες 12-17 και στις ηλικίες 18-25.
Το δεύτερο που θέλω να τονίσω ότι παρατηρήθηκε την τελευταία εβδομάδα σημαντική αύξηση των νοσηλειών σε κλινικές Covid και ΜΕΘ. Σε 20 σχεδόν μέρες διπλασιάστηκαν οι εισαγωγές και υπάρχει και μικρή αλλά υπαρκτή αύξηση στον δείκτη εισιτήρια/εξιτήρια, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι υπάρχει σιγά-σιγά μια μικρή επιβάρυνση του συστήματος Υγείας, με αποτέλεσμα να έχουμε μια κάλυψη 40% με αύξηση των νοσηλευόμενων σε κλινικές Covid και μια κάλυψη 51% στις ΜΕΘ, κάλυψη η οποία προς το παρόν φαίνεται να είναι ικανοποιητική και σε κάθε περίπτωση υπάρχει δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξης.
Μεγαλύτερη δυσκολία υπάρχει σε ορισμένες περιοχές και θα αναφέρω για παράδειγμα την Κρήτη όπου έχουμε αυτά τα δύσκολα νούμερα που ακούσατε και λίγο πριν.
Αυτό πέραν της πίεσης στο σύστημα Υγείας, ιδιαίτερα σε μια φάση επανεκκίνησης των δραστηριοτήτων, ανοίγουν κλίνες, χειρουργεία, χειρουργικές κλίνες, κλίνες για νεφροπαθείς, διαβητικούς, χρόνια νοσήματα κλπ., πέραν αυτού λοιπόν και των καλοκαιρινών αδειών που υπάρχουν στους υγειονομικούς, η αύξηση της πίεσης στο σύστημα Υγείας μπορεί να δημιουργήσει κάποια προβλήματα και πρέπει αυτό να το έχουμε στο μυαλό μας.
Να σημειωθεί όμως εδώ, ότι ακόμα και σε περίπτωση νόσησης ενός εμβολιασμένου ατόμου η νόσος διαδράμει ήπια και οι επιπτώσεις τόσο στην προσωπική του υγεία όσο και στην πίεση στο σύστημα Υγείας είναι πολύ χαμηλή.
Σημαντικό, λοιπόν, μήνυμα αποτελεί η έκκληση για άμεσο εμβολιασμό των ευάλωτων πολιτών με υποκείμενα νοσήματα που δεν έχουν σπεύσει ακόμα να εμβολιαστούν και που αποτελούν, όπως γνωρίζουμε όλοι, τον κύριο στόχο του ιού.
Τρίτον, το ποσοστό εμβολιαστικής κάλυψης είναι αξιοσημείωτο μεν, απέχει όμως αρκετά από το αναγκαίο για τη διασφάλιση της σημαντικής συλλογικής ανοσίας που χρειάζεται για τη μείωση της διασποράς. Φαίνεται δύσκολο να εξασφαλιστεί αυτό το καλοκαίρι, λόγω των γνωστών προβλημάτων. Ο κόσμος λείπει σε άδειες κλπ.
Από την άλλη, το Δ στέλεχος είναι πολύ μεταδοτικό και οι εμβολιασμένοι θετικοί παρότι λίγοι, σαφώς λιγότεροι από τους ανεμβολίαστους, μπορούν σε ένα ποσοστό να μεταδώσουν τον ιό έχοντας μερικές φορές και σημαντικό ιικό φορτίο.
Άρα επισημαίνουμε αυτή τη στιγμή πέραν των προηγουμένων, την ανάγκη συνεχούς τήρησης των μέτρων ατομικής προστασίας και σωστή, συχνή χρήση της μάσκας από όλους στους κλειστούς χώρους, αλλά και σε ανοιχτούς όπου υπάρχει συγχρωτισμός – για παράδειγμα τα στενά σοκάκια των νησιών μας τώρα το καλοκαίρι.
Ακόμα και το CDC λόγω της διασποράς της μετάλλαξης Δ, μόλις πριν από λίγες μέρες επανέφερε την οδηγία χρήσης της μάσκας στους κλειστούς χώρους, ακόμα και σε πλήρως εμβολιασμένους.
Η μεγαλύτερη εμβολιαστική κάλυψη που ζητάμε και θέλουμε να την πετύχουμε σε ποσοστά που σαφώς είναι πάνω από 80%, θα βοηθήσει στην άρση μέρους ή συνολικά των μέτρων ατομικής προστασίας. Είναι ο μόνος τρόπος να εμποδίσει την κυκλοφορία του ιού στην κοινότητα και την εμφάνιση νέων ίσως δυσκολότερων μεταλλάξεων.
Γιατί, και το τονίζω, δεν πρέπει καθόλου να υποτιμάμε αυτό που όλοι οι διεθνείς Οργανισμοί τονίζουν: πρέπει να κάνουμε οτιδήποτε δυνατό και κυρίως να εμβολιαστούμε για να περιορίσουμε την διασπορά του ιού που ευοδώνει την ανάπτυξη μεταλλάξεων που μπορεί να μειώσουν την αποτελεσματικότητα των εμβολίων.
Έτσι λοιπόν, όπως προχωράμε στο τέταρτο κύμα με το επικρατούν στέλεχος Δ, φαίνεται ότι ο πόλεμος αλλάζει μορφή. Το Δ στέλεχος είναι πολύ μεταδοτικό, υπάρχει κάποιου μικρού βαθμού προς το παρόν ανοσολογική διαφυγή, υπάρχει κόπωση του πληθυσμού και χαλάρωση των μέτρων και μέτρια εμβολιαστική κάλυψη προς το παρόν.
Το CDC επανέρχεται στις μάσκες σε κλειστούς χώρους, το τεστ επανέρχεται. Υπάρχουν μερικοί μικροί περιορισμοί ακόμα σε πολλά κράτη του κόσμου, παντού όμως αδιαλείπτως εμφατικά και πανομοιότυπα από όλα τα κράτη, όλες τις κυβερνήσεις, όλα τα θεσμικά όργανα και τους επιστήμονες αναδεικνύεται η ζωτική σημασία του εμβολιασμού για να απαλλαγούμε από τον εφιάλτη της COVID-19 σε υγειονομικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο.
Είναι σαφές ότι στο κύμα που περνάμε τώρα, παρότι έχουμε επιδημιολογικά το ίδιο φορτίο με το τρίτο κύμα, οι νοσηλείες, οι διασωληνώσεις και οι θάνατοι είναι σε πολύ μεγάλο βαθμό λιγότεροι και αυτό πρέπει να το κρατήσουμε στο μυαλό μας, ποσοστά που φτάνουν από 60%-80% το λιγότερο.
Και να υπενθυμίσω ότι με τα στοιχεία που υπάρχουν στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας, το 99% είναι ανεμβολίαστοι και μόνο 1% εμβολιασμένοι.
Κλείνοντας, λοιπόν, να πω ότι η αποφυγή δυσάρεστων εξελίξεων είναι στο χέρι μας και για την ακρίβεια στο μπράτσο μας. Χρειάζεται, λοιπόν, κατανόηση από όλους, της ιδιαιτερότητας αυτής της περιόδου και άμεσος εμβολιασμός των ανεμβολίαστων ατόμων, ιδιαίτερα όσων ανήκουν στις ομάδες των ηλικιωμένων, όπου δυστυχώς υπάρχει ένα πλατό τελευταία στους άνω των 65 και αυτό πρέπει να το δούμε να φεύγει, τα άτομα που έρχονται σε στενή επαφή με το κοινό, εργαζόμενους σε Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, εστίασης, τουρισμού κλπ. και επέκταση του εμβολιασμού σε όλους και ιδιαίτερα στους νέους μας, όπως προαναφέραμε.
Παράλληλα, σε αυτή τη φάση της πανδημίας χρειάζονται πολλά τεστ, ιδιαίτερα σε ανεμβολίαστα άτομα που επιστρέφουν ή εργάζονται σε κρίσιμες θέσεις στην καθημερινή μας ζωή.
Και τρίτον, είναι απαραίτητη η τήρηση των μέτρων ατομικής προστασίας, με έμφαση στη χρήση της μάσκας. Να τονίσω εδώ ότι έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματική και για το στέλεχος Δ από όλους, ακόμα και τους εμβολιασμένους μέχρι να έχουμε τα μεγάλα ποσοστά ανοσίας που επιθυμούμε.
