ΕΕ: Γονικός έλεγχος και όρια ηλικίας στο διαδίκτυο

Η ΕΕ τους τελευταίους μήνες δέχεται μια αυξανόμενη πίεση να λάβει μέτρα για την ενίσχυση της προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο.

Ως απάντηση της συγκεκριμένης πίεσης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σε νέες μη δεσμευτικές οδηγίες για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο επιτρέποντας στα κράτη-μέλη να εφαρμόσουν εθνικές απαγορεύσεις για τη χρήση social media από ανηλίκους, στο πλαίσιο του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act – DSA).

Η Ελλάδα, η Γαλλία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Δανία θα είναι από τις πρώτε χώρες της ΕΕ που θα δοκιμάσουν ένα σχέδιο για μια εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.

Η εγκατάσταση της εφαρμογής επαλήθευσης ηλικίας βασίζεται στις ίδιες τεχνικές προδιαγραφές με το Ευρωπαϊκό Πορτοφόλι Ψηφιακής Ταυτότητας, το οποίο θα κυκλοφορήσει τον επόμενο χρόνο. Οι πέντε χώρες μπορούν να προσαρμόσουν το μοντέλο σύμφωνα με τις απαιτήσεις τους, να το ενσωματώσουν σε μια εθνική εφαρμογή ή να το διατηρήσουν ξεχωριστά.

Ηλικιακή επαλήθευση: Έρχεται νέα εφαρμογή

Η πιο σημαντική εξέλιξη είναι η ανακοίνωση της δημιουργίας μιας πιλοτικής εφαρμογής για ηλεκτρονική επαλήθευση ηλικίας, η οποία θα δοκιμαστεί σε πέντε κράτη-μέλη: Ελλάδα, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία και Δανία.
Η εφαρμογή θα επιτρέπει στους χρήστες να επιβεβαιώνουν ότι είναι άνω των 18, χωρίς να παραβιάζεται η ιδιωτικότητά τους, μέσα από μηχανισμούς που βασίζονται σε αρχές «ελαχίστων δεδομένων» (π.χ. Zero-Knowledge Proofs).

Η εφαρμογή αυτή λειτουργεί ως προσωρινό μέτρο έως ότου τεθεί σε πλήρη εφαρμογή το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι Ταυτότητας (EU Digital Identity Wallet) που αναμένεται το 2026.

Πιο ασφαλή social media για τους ανήλικους

Οι οδηγίες της Κομισιόν καλούν τις ψηφιακές πλατφόρμες να υιοθετήσουν μέτρα όπως:

Αυτόματες ρυθμίσεις απορρήτου (“private by default”) για παιδιά
Απενεργοποίηση εθιστικών λειτουργιών, όπως τα “streaks”, το autoplay και τα read receipts
Ενίσχυση εργαλείων αποκλεισμού και αναφοράς περιεχομένου ή χρηστών
Περιορισμό εμπορικών πρακτικών, όπως τα loot boxes ή στοχευμένες διαφημίσεις

Παράλληλα, η Κομισιόν ενθαρρύνει τα κράτη-μέλη να εφαρμόσουν εθνικά όρια ηλικίας ή να απαιτούν γονική συναίνεση για την πρόσβαση των ανηλίκων στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης.

Οι αντιδράσεις και το επόμενο βήμα

Η πρωτοβουλία χαιρετίστηκε θετικά από αρκετά κράτη, ενώ ήδη η Γαλλία και η Ολλανδία εξετάζουν το ενδεχόμενο απαγόρευσης της χρήσης του διαδικτύου σε παιδιά κάτω των 15 ετών.

Ωστόσο, οργανώσεις για τα ψηφιακά δικαιώματα (όπως η EDRi και η Amnesty International) εκφράζουν ανησυχίες για τον πιθανό αντίκτυπο στην ιδιωτικότητα των χρηστών και τον κοινωνικό αποκλεισμό παιδιών που δεν έχουν πρόσβαση σε ψηφιακές ταυτότητες ή τη συναίνεση γονέων.

Το επόμενο διάστημα αναμένεται με ενδιαφέρον, καθώς οι πιλοτικές εφαρμογές θα δείξουν αν είναι τεχνικά εφικτή μια τέτοια ψηφιακή ταυτοποίηση, με σεβασμό στα θεμελιώδη δικαιώματα.