Η κακοποίηση από μόνη της πρόκειται για μία εξαιρετικά τραυματική εμπειρία για το παιδί που την έχει βιώσει, αλλά και για το περιβάλλον του. Ωστόσο και η αποκάλυψη της κακοποίησης αποτελεί μια τραυματική διαδικασία για το παιδί, καθώς ο φόβος στιγματισμού και η ντροπή το κατακλύζουν.
Συνήθως αποδέκτης της αποκάλυψης είναι ένα άτομο που το παιδί εμπιστεύεται και που δείχνει αγάπη και αποδοχή, όπως για παράδειγμα ένας συγγενής, ένας φίλος, ένας επαγγελματίας(ψυχολόγος κ.α.) ή ένας εκπαιδευτικός. Οι αποδέκτες της αποκάλυψης με τη σειρά τους θα υποστούν και εκείνοι μια τραυματική εμπειρία. Ωστόσο, η διαχείριση μιας αποκάλυψης θα πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή.
Αποκάλυψη σε γονείς
- Βρεθείτε με το παιδί σε ένα χώρο όπου μπορεί να μιλήσει άφοβα, χωρίς άλλα άτομα να ακούν ή να διακόπτουν.
- Ακούστε προσεκτικά και δώστε όλον τον απαραίτητο χρόνο στο παιδί.
- Ακούστε αυτά που έχει να σας πει προσεκτικά, με ερωτήσεις ανοιχτές,(πως, με ποιο τρόπο, κ.λ.π.) χωρίς να του βάζετε ιδέες, (μήπως έγινε κι αυτό, μήπως κι εκείνο).
- Μην υποσχεθείτε ότι δεν θα το πείτε σε κανένα εάν σας το ζητήσει το παιδί. Αντίθετα πέστε του ότι θα μιλήσετε μόνο σε αυτούς που μπορούν να βοηθήσουν, καθότι είναι απαραίτητο.
- Δεχθείτε ό,τι κι αν σας πει το παιδί, κάντε το να νιώσει ότι το πιστεύετε. Ακόμα κι αν κάτι δεν είναι ακριβές, υπάρχει αιτία που το περιστατικό περιγράφεται έτσι, την οποία ίσως διαπιστώσετε αργότερα. Για παράδειγμα, ένα άτομο μπορεί να περιγράφεται ως μεγαλύτερο από ό,τι είναι.
- Δείξτε συμπάθεια και κατανόηση στον παιδί με ηρεμία, χωρίς να εκφράσετε τις προσωπικές σας απόψεις ή τα βαθύτερα σας συναισθήματα. Αργότερα θα έχετε τον χρόνο να διαχειριστείτε τον δικό σας πόνο, φόβο ή αγανάκτηση.
Στη συνέχεια, ευχαριστήστε το παιδί για την εμπιστοσύνη που σας έδειξε και βεβαιώστε τον ότι το να σας μιλήσει ήταν το σωστότερο πράγμα που μπορούσε να κάνει κι ότι θα προσπαθήσετε να βοηθήσετε.
Χρειάζεται λοιπόν εχεμύθεια αλλά και άμεση αντιμετώπιση: Η διαχείριση της κατάστασης πρέπει να είναι τέτοια που να μη θέτει σε κίνδυνο την ασφάλεια του παιδιού. Αν εκτιμήσετε πως ο κίνδυνος είναι άμεσος, ενεργείστε κατάλληλα. Παράλληλα πρέπει να αποφευχθεί κάθε διασπορά και γνωστοποίηση που δεν είναι άμεσα συνδεόμενη με την ασφάλεια του παιδιού.
Αποκάλυψη σε συνομήλικους
Οι αποδέκτες μια άμεσης αποκάλυψης από τα παιδιά είναι συνήθως άλλοι συνομήλικοι και όχι οι γονείς ή άλλοι ενήλικες. Το γεγονός αυτό οφείλεται κυρίως στην έλλειψη εμπιστοσύνης σε σχέση με την αντίδραση των γονέων, αλλά και στον φόβο της επιβάρυνσής τους. Η αναφορά της κακοποίησης προς τους συνομηλίκους λαμβάνει κυρίως χώρα στο πλαίσιο της αποκάλυψης γενικών πληροφοριών για τη ζωή τους.
Αποκάλυψη σε επαγγελματίες
Τι πρέπει να κάνει ο επαγγελματίας:
- Να φροντίσει ώστε να είναι διαθέσιμος σε ήσυχο χώρο και με τον απαραίτητο χρόνο, καθώς συχνά πρόκειται για την πρώτη αποκάλυψη και είναι σημαντικό το παιδί να νιώσει ασφάλεια
- Να μην δώσει υποσχέσεις που δεν μπορούν να τηρηθούν, καθώς τα παιδιά έχουν ήδη βιώσει την αθέτηση μιας υπόσχεσης. Μην ξεχνάτε πως η πιο συχνή υπόσχεση που ζητάνε τα παιδιά είναι να μην το πούμε σε κανέναν.
- Να διαβεβαιώνει το παιδί ότι οι πληροφορίες θα μοιραστούν με σεβασμό και εμπιστευτικότητα.
- Να ενθαρρύνει το παιδί να μοιραστεί όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες και να εκφραστεί με δικά του λόγια. Συχνά τα παιδιά θα πουν λίγα στην αρχή, για να δουν πώς θα αντιδράσουμε.
Τι δεν πρέπει να κάνει ο επαγγελματίας:
- Να χρησιμοποιεί λέξεις που μπορεί να ενοχλήσουν και να τρομάξουν όπως για παράδειγμα (θα σε σώσω, θα τον βάλω φυλακή, θα φωνάξω την αστυνομία, θα φύγεις από το σπίτι για να είσαι ασφαλής κ.α.)
- Να εκφράσει αμφισβήτηση και αποδοκιμασία
- Να πιέσει για περισσότερες πληροφορίες ή αποδείξεις
- Να βιαστεί να δώσει διαβεβαιώσεις
- Να του κάνει μάθημα (Δεν πρόσεχες κ.α.)
- Να μείνει εντελώς σιωπηλός
Είναι σημαντικό να αναφέρουμε στο παιδί, τη δύναμη που χρειάζεται να μιλήσει κανείς για κάτι τέτοιο αλλά και την πρόθεσή μας να σταθούμε δίπλα στο παιδί και πως είναι κάτι που συμβαίνει και σε άλλα παιδιά και πως δεν φταίει ποτέ το παιδί.
Θυμηθείτε!
- Εάν σε πρώτη φάση δεν είστε σίγουρος/η, και αφού αξιολογήσετε το βαθμό επικινδυνότητας για το παιδί, ζητήστε βοήθεια από το 10454 ή τις αρχές
- Αν είστε επαγγελματίας δεν επιτρέπεται να ελέγξετε τις περιοχές του σώματος ενός παιδιού που καλύπτονται από ρούχα για να εξακριβώσετε τι συμβαίνει στο παιδί
- Δεν είστε ανακριτής, ούτε διερευνάτε το περιστατικό με δική σας πρωτοβουλία
- Αν γίνετε δέκτης αναφορών από το παιδί, τις κοινοποιείτε χωρίς αναβολή
- Μπορεί να είστε η πιο βασική ενήλικη παρουσία στη ζωή των παιδιών με καθημερινή επαφή, γι’ αυτό και είστε εκείνος/η που μπορεί να «αναγνωρίσει τα σημάδια» και να αναφέρει περιστατικό πιθανής κακοποίησης ή παραμέλησης.
- Κοινοποιείστε με σεβασμό τις πληροφορίες και εχεμύθεια. Μιλήστε μόνο στον αρμόδιο που έχει ορίσει ή εργασία σας ή ο Σύλλογος για να ασχοληθεί με το θέμα, δηλαδή στον διευθυντή του σχολείου ή στον ψυχολόγο/κοινωνικό λειτουργό και κρατείστε απόλυτη εχεμύθεια προς κάθε άλλη κατεύθυνση.
- Εάν οι ενδείξεις ή και η μαρτυρία του παιδιού αφορούν εμπλοκή γονέα ή μέλους της άμεσης οικογένειας, τότε είναι πολύ επικίνδυνο να καλέσετε ή να μιλήσετε με οποιονδήποτε τρόπο στον γονέα χωρίς την ενημέρωση ειδικού φορέα, διότι μπορεί να θέσετε σε άμεσο κίνδυνο το παιδί.
- Εάν η κακοποίηση προέρχεται από άλλο ανήλικο παιδί, τότε ο διευθυντής του σχολείου αποφασίζει ποιος εκπαιδευτικός ή ειδικευμένο άτομο, θα πάρει συνέντευξη από τον μαθητή που κατηγορείται, κι ανάλογα με την σοβαρότητα του περιστατικού θα το χειριστεί παιδαγωγικά.
- Εάν οι γονείς δεν είναι τα άτομα που φαίνονται να έχουν ανάμειξη, τότε πρέπει να ειδοποιηθούν άμεσα και να παρίστανται σε κάθε ιατρική ή άλλη εξέταση που ενδεχομένως χρειαστεί.
- Η διεύθυνση του σχολείου και ο Σύλλογος είναι υπεύθυνοι για να οριστεί για την διαμεσολάβηση ειδικευμένο άτομο/ άτομα. Εάν όμως κατηγορείται διευθυντής σχολείου για εμπλοκή, τότε πρέπει άμεσα να ενημερωθεί η προϊσταμένη εκπαιδευτική αρχή.
- Στην περίπτωση που είναι αναγκαίο για την άμεση φυσική προστασία του παιδιού ειδοποιούνται η Εισαγγελία Ανηλίκων και η Αστυνομία.
Βρίσκεστε κοντά σε ένα παιδί που νιώθετε ότι κινδυνεύει;
Υποψιάζεστε ότι παραμελείται ή κακοποιείται;
Χρειάζεστε συμβουλή, ενδυνάμωση, καθοδήγηση;
Θέλετε να μάθετε τι πρέπει να κάνετε και πώς για να το προστατεύσετε;
Η ΓΡΑΜΜΗ ΕΛΙΖΑ 10454 σας βοηθά για να προστατεύσετε το παιδί δίπλα σας. Καλέστε ΔΩΡΕΑΝ στη ΓΡΑΜΜΗ ΕΛΙΖΑ 10454
