
Όταν το παιδί μας αντιμετωπίζει μια δυσκολία, το πρώτο μας ένστικτο είναι συνήθως να προσπαθήσουμε να τη λύσουμε. Όμως, σύμφωνα με την κλινική ψυχολόγο Lisa Damour, αυτό που χρειάζονται συχνότερα τα παιδιά από τους γονείς τους δεν είναι μια συμβουλή, αλλά κάποιος που θα τα ακούσει πραγματικά.
Μια δύσκολη σχολική εργασία, ένας καβγάς με φίλους ή μια απογοήτευση στο σχολείο. Όταν ένα παιδί μοιράζεται με τους γονείς του κάτι που το στενοχωρεί, είναι φυσικό εκείνοι να θέλουν να βοηθήσουν αμέσως.
Ωστόσο, η προσπάθεια να βρούμε γρήγορα μια λύση δεν είναι πάντα η καλύτερη αντίδραση.
Η κλινική ψυχολόγος και συγγραφέας Lisa Damour, γνωστή για το έργο της σχετικά με τη συναισθηματική ανάπτυξη των εφήβων, εξηγεί ότι πολλές φορές η σημαντικότερη βοήθεια που μπορούμε να προσφέρουμε είναι απλώς να ακούσουμε.
Η ερώτηση που μπορεί να αλλάξει την επικοινωνία με το παιδί
Μιλώντας στο podcast «Raising Good Humans», η Lisa Damour ανέφερε ότι μία από τις πιο πολύτιμες φράσεις που μπορεί να χρησιμοποιήσει ένας γονέας είναι:
«Θέλεις να σε βοηθήσω να βρούμε μια λύση ή απλώς χρειάζεσαι κάποιον να σε ακούσει;»
Πρόκειται για μια απλή ερώτηση που μπορεί να κάνει μεγάλη διαφορά στη σχέση γονέα και παιδιού. Με αυτόν τον τρόπο, ο γονέας δείχνει ότι είναι διαθέσιμος, ότι ενδιαφέρεται για όσα απασχολούν το παιδί του και ότι σέβεται τις ανάγκες του. Ταυτόχρονα, του δίνει τη δυνατότητα να αποφασίσει αν θέλει συμβουλές ή αν χρειάζεται απλώς να εκφράσει όσα αισθάνεται. Σύμφωνα με την ψυχολόγο, αυτή η στάση ενισχύει την εμπιστοσύνη και βοηθά στη δημιουργία μιας πιο ουσιαστικής σχέσης.
Έρευνα: Τα περισσότερα παιδιά θέλουν απλώς να τα ακούμε
Τα ευρήματα έρευνας που πραγματοποιήθηκε το 2024 στις Ηνωμένες Πολιτείες από τη Gallup και το Walton Family Foundation, σε συνεργασία με τη Lisa Damour, δείχνουν πόσο σημαντική είναι η ενεργητική ακρόαση για τους εφήβους.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα:
- Το 62% των εφήβων δήλωσε ότι όταν είναι αναστατωμένο, θέλει οι γονείς του απλώς να το ακούσουν.
- Περισσότεροι από τους μισούς δήλωσαν ότι σε τέτοιες στιγμές χρειάζονται χώρο και χρόνο μακριά από τους γονείς τους.
- Μόλις το 28% ανέφερε ότι θέλει να ακούσει συμβουλές από τους γονείς του.
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η ανάγκη των παιδιών να νιώθουν πως κάποιος τα καταλαβαίνει μπορεί να είναι μεγαλύτερη από την ανάγκη τους για άμεσες λύσεις.
Γιατί δεν πρέπει να λύνουμε πάντα τα προβλήματα των παιδιών
Όταν ένας γονέας παρεμβαίνει συνεχώς για να λύσει κάθε δυσκολία, μπορεί άθελά του να περιορίσει τις ευκαιρίες του παιδιού να αναπτύξει αυτονομία.
Αντίθετα, όταν του δείχνει ότι πιστεύει στην ικανότητά του να διαχειριστεί μια κατάσταση, ενισχύει την αυτοπεποίθησή του.
Όπως έχει επισημάνει και η παιδοψυχολόγος Tovah Klein, όταν τα παιδιά αισθάνονται ότι οι γονείς τους τα εμπιστεύονται, μαθαίνουν σταδιακά να εμπιστεύονται και τον εαυτό τους, ακόμη και όταν αντιμετωπίζουν δυσκολίες.
Αυτή η διαδικασία συμβάλλει στην ανάπτυξη της ψυχικής ανθεκτικότητας, δηλαδή της ικανότητας να αντιμετωπίζουν τις απογοητεύσεις και τις προκλήσεις της ζωής.
Τι να πείτε στο παιδί αντί να του δώσετε αμέσως συμβουλές
Η Lisa Damour προτείνει στους γονείς να δείχνουν κατανόηση και να αναγνωρίζουν τα συναισθήματα του παιδιού, χωρίς να προσπαθούν απαραίτητα να αλλάξουν την κατάσταση.
Μερικές απλές φράσεις μπορούν να βοηθήσουν:
«Καταλαβαίνω γιατί στενοχωρήθηκες».
«Αυτό που μου περιγράφεις ακούγεται πραγματικά δύσκολο».
«Λυπάμαι που αισθάνεσαι έτσι».
«Θέλεις να μου πεις περισσότερα για αυτό που έγινε;»
Τέτοιες απαντήσεις δείχνουν στο παιδί ότι τα συναισθήματά του γίνονται αποδεκτά.
Δεν σημαίνει ότι ο γονέας συμφωνεί απαραίτητα με κάθε αντίδραση ή συμπεριφορά του παιδιού. Σημαίνει, όμως, ότι αναγνωρίζει πως αυτό που βιώνει είναι σημαντικό για το ίδιο.
Γιατί βοηθά τα παιδιά να μιλούν για όσα νιώθουν
Η έκφραση των συναισθημάτων με λέξεις μπορεί να λειτουργήσει ανακουφιστικά. Όταν ένα παιδί περιγράφει αυτό που το στενοχωρεί, έχει την ευκαιρία να κατανοήσει καλύτερα τι αισθάνεται και να οργανώσει τις σκέψεις του. Σύμφωνα με τη Lisa Damour, η συζήτηση για τα συναισθήματα συχνά βοηθά να μειωθεί η έντασή τους, ώστε το παιδί να μπορέσει να συνεχίσει την ημέρα του χωρίς να παραμένει εγκλωβισμένο στη δυσάρεστη εμπειρία. Γι’ αυτό και μια ήρεμη συζήτηση μπορεί να αποδειχθεί πιο χρήσιμη από μια σειρά συμβουλών που το παιδί δεν έχει ζητήσει.
Πώς να βοηθήσετε όταν το παιδί μεγαλοποιεί ένα πρόβλημα
Για ένα παιδί ή έναν έφηβο, ένα περιστατικό που στους ενήλικες φαίνεται ασήμαντο μπορεί να μοιάζει τεράστιο.
Ένας καβγάς με φίλους, μια αμήχανη στιγμή στο σχολείο ή μια μικρή αποτυχία μπορεί να προκαλέσει έντονη αναστάτωση.
Αντί να πείτε «Δεν έγινε και τίποτα», η ψυχολόγος προτείνει να αναγνωρίσετε πρώτα τη δυσκολία και στη συνέχεια να βοηθήσετε το παιδί να δει την κατάσταση από διαφορετική οπτική.
Για παράδειγμα, μπορείτε να ρωτήσετε:
«Πιστεύεις ότι αυτό που έγινε σήμερα θα σε στενοχωρεί το ίδιο και σε έξι μήνες;»
Μια τέτοια ερώτηση μπορεί να βοηθήσει το παιδί να αντιληφθεί ότι ορισμένες δυσκολίες είναι προσωρινές, χωρίς να αισθανθεί ότι υποτιμάτε τα συναισθήματά του.
Τι γίνεται όταν το παιδί μιλά συνεχώς για το ίδιο πρόβλημα;
Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ένα παιδί επανέρχεται ξανά και ξανά στο ίδιο ζήτημα, χωρίς να φαίνεται ότι αισθάνεται καλύτερα. Σε αυτές τις στιγμές, η Lisa Damour προτείνει στους γονείς να συνεχίσουν να δείχνουν κατανόηση, αλλά και να βοηθήσουν το παιδί να κάνει ένα μικρό διάλειμμα από τη συζήτηση.
Μπορούν, για παράδειγμα, να του πουν:
«Σε ακούω και καταλαβαίνω ότι σε απασχολεί πολύ. Μήπως να κάνουμε τώρα κάτι που θα σε χαλαρώσει και να το ξανασυζητήσουμε αύριο;»
Συχνά, λίγος χρόνος και η απομάκρυνση από μια φορτισμένη στιγμή βοηθούν το παιδί να δει την κατάσταση πιο ψύχραιμα. Ωστόσο, εάν η στενοχώρια επιμένει, επηρεάζει τον ύπνο, τη σχολική ζωή ή τις καθημερινές δραστηριότητες του παιδιού, είναι σημαντικό οι γονείς να αναζητήσουν καθοδήγηση από ειδικό ψυχικής υγείας.
Το σημαντικότερο που χρειάζεται ένα παιδί από τους γονείς του
Τα παιδιά δεν χρειάζονται πάντα έναν γονέα που έχει όλες τις απαντήσεις. Πολλές φορές χρειάζονται έναν άνθρωπο που θα τα ακούσει χωρίς να τα διακόπτει, χωρίς να τα κρίνει και χωρίς να προσπαθεί να διορθώσει αμέσως όσα τα στενοχωρούν. Η ερώτηση «Θέλεις τη βοήθειά μου ή απλώς να σε ακούσω;» μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας πιο ουσιαστικής επικοινωνίας.
Γιατί μερικές φορές, η μεγαλύτερη βοήθεια που μπορούμε να προσφέρουμε στα παιδιά μας είναι να τους δώσουμε τον χώρο να εκφραστούν και την εμπιστοσύνη να ανακαλύψουν τις δικές τους λύσεις.












