Τι δουλειά κάνει ένας κοινωνικός λειτουργός στα σχολεία; Πόσο σημαντικός είναι ο ρόλος του για τους μαθητές, για την οικογένεια των μαθητών, αλλά και για τους εκπαιδευτικούς;
Οι κοινωνικοί λειτουργοί αποτελούν τον συνδετικό κρίκο μεταξύ σχολείου – μαθήτριας/ή – οικογένειας και κοινότητας και οι παρεμβάσεις του έχουν ως στόχο την εκτίμηση, τη βελτίωση και την επανάκτηση της κοινωνικής λειτουργικότητας των παραπάνω συστημάτων.
Ο Κώστας Βαγιάτης, Οργανωτικός Γραμματέας στο Διοικητικό Συμβούλιο του Συνδέσμου Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος, μιλώντας ΒΗΜΑ εξηγεί πως ο ρόλος του κοινωνικού λειτουργού και του ψυχολόγου δεν είναι μόνο για τον μαθητή που προβληματίζει με τη συμπεριφορά του, είναι και για τον μαθητή ο οποίος δυσκολεύεται στα μαθήματα.
Τα δύο αυτά σχετίζονται και συνδέονται μεταξύ τους. Σε αυτή την περίπτωση ο κοινωνικός λειτουργός θα μιλήσει με τον μαθητή και μετά θα μιλήσει με την οικογένειά του ώστε να τους δώσει συμβουλές στο πώς για παράδειγμα μπορεί να διαμορφωθεί το δωμάτιο του παιδιού, ώστε να μην διασπάται η προσοχή του αν έχει ΔΕΠΥ. Όπως καταλαβαίνετε όλη αυτή η διαδικασία απαιτεί τη συνεργασία του κοινωνικού λειτουργού και του ψυχολόγου με την οικογένεια του μαθητή ώστε να γίνει η παρέμβαση», ο Κώστας Βαγιάτης. Έτσι όπως είναι δομημένο το σύστημα «κυνηγούν», αναγκάζονται να λειτουργούν πυροσβεστικά και αφήνουν σε δεύτερη μοίρα το κρίσιμο κομμάτι της πρόληψης γιατί πολύ απλά δεν βγαίνουν οι αριθμοί.
Πολυσύνθετος και πολυπαραγοντικός ρόλος
«Οι κοινωνικοί λειτουργοί δουλεύουν πολύ με τους μαθητές σε ατομικό επίπεδο, παρέχοντάς τους ψυχοκοινωνική υποστήριξη προκειμένου να τους διευκολύνουν να αντιμετωπίσουν και να διαχειριστούν κάποια προσωπικά ή οικογενειακά προβλήματα, συναισθηματικές δυσκολίες ή προβλήματα συμπεριφοράς.
Επίσης, δουλεύουν πολύ με τις οικογένειες των μαθητών γιατί δεν είναι λίγες οι φορές που και οι γονείς έχουν την ανάγκη στήριξης από κάποιον επαγγελματία, όπως μπορεί να είναι κοινωνικός λειτουργός.
Τους παρέχει ψυχοκοινωνική υποστήριξη, διαμεσολαβεί ανάμεσα στην οικογένεια και στο σχολείο και πολλές φορές παρέχει και πληροφορίες για κάποιους πόρους και υπηρεσίες που μπορεί να είναι διαθέσιμοι και να τους έχουν ανάγκη.
Ο κοινωνικός λειτουργός βρίσκεται σε στενή συνεργασία με τους γονείς για την προσαρμογή των παιδιών στο σχολείο και με σκοπό να τους βοηθήσουν για να μπορέσουν στη συνέχεια να βοηθήσουν το παιδί τους ώστε να ενταχθεί στη σχολική κοινότητα.
Μια άλλη πολύ σημαντική δράση των κοινωνικών λειτουργών αφορά στην υποστήριξη των εκπαιδευτικών του σχολείου. Μπορεί να τους παρέχουν κάποιες βασικές πληροφορίες για την καλύτερη κατανόηση κάποιων παραγόντων (πολιτισμικών, κοινωνικών, οικονομικών, λόγων υγείας) οι οποίοι ενδεχομένως να επηρεάζουν την απόδοση και τη συμπεριφορά ενός μαθητή.
Φυσικά πάντα με σεβασμό στο απόρρητο και στα προσωπικά δεδομένα των μαθητών ο κοινωνικός λειτουργός βοηθάει πολύ τους εκπαιδευτικούς να κατανοήσουν καλύτερα κάποιες συμπεριφορές και δίνουν συμβουλές στον τρόπο διαχείρισης των μαθητών αυτών.
Επίσης, ο κοινωνικός λειτουργός, σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς, εντοπίζει τα σημάδια στη συμπεριφορά των μαθητών που χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης. Κάποιες συμπεριφορές μπορεί να παραπέμπουν σε παραμέληση ή κακοποίησης του μαθητή.
Και μπορεί να ακολουθηθεί και η αντίστροφη πορεία, ο εκπαιδευτικός να απευθυνθεί στον κοινωνικό λειτουργό και να του μιλήσει για μια συμπεριφορά μαθητή που έχει εντοπίσει προκειμένου να διερευνηθεί περισσότερο από τον κοινωνικό λειτουργό σε ατομικό επίπεδο με τον μαθητή και με την οικογένεια του μαθητή, αν χρειάζεται στην πορεία.
Με αυτόν τον τρόπο μπορούμε να προλάβουμε περιπτώσεις κακοποίησης ή παραμέλησης αλλά και να καλύψουμε τις βασικές ανάγκες, μέσω της διασύνδεσης, όπως όταν μια οικογένεια δεν έχει ούτε για το κολατσιό του παιδιού της, προσθέτει ο κ. Βαγιάτης, εξηγώντας τον πολυσύνθετο ρόλο ενός κοινωνικού λειτουργού στο σχολείο.
Ο κοινωνικός λειτουργός στη μάχη ενάντια στη βία των ανηλίκων
«H πρόληψη είναι το πιο σημαντικό κομμάτι, όμως είναι περισσότερες οι φορές που τελικά καλούμαστε να διαχειριστούμε ένα βίαιο περιστατικό αφού έχει ήδη συμβεί.
Εκεί ο κοινωνικός λειτουργός μπορεί να το διαχειριστεί σε ατομικό αλλά και σε ομαδικό επίπεδο μέσα στην τάξη προκειμένου οι μαθητές να μιλήσουν γι’ αυτό το περιστατικό και να το επεξεργαστούν. Να υπάρχει μια ανατροφοδότηση για τις συνέπειες που έχουν οι πράξεις τους και οδήγησαν για παράδειγμα στον τραυματισμό ενός μαθητή.
Να μιλήσουν οι μαθητές για τα συναισθήματά τους, για το πώς ένιωσαν, για το πώς μπορούν να διαχειριστούν με διαφορετικό τρόπο τον θυμό τους.
Το σχολείο είναι ο χώρος όπου το παιδί κοινωνικοποιείται, περνάει τον περισσότερο χρόνο της ημέρας του. Έτσι, είναι ο πρώτος κρίκος της αλυσίδας για να προλάβουμε τέτοια βίαια περιστατικά αλλά και για να αντιμετωπιστούν γρήγορα περιστατικά κακοποίησης των παιδιών».
Πόσο εύκολα ζητούν βοήθεια;
«Οι περισσότεροι γονείς είναι θετικοί γιατί αντιλαμβάνονται ότι πολλές φορές και οι ίδιοι χρειάζονται την εξειδικευμένη βοήθεια. Υπάρχουν όμως και πολλοί γονείς οι οποίοι είναι αρνητικοί στο να δεχθούν βοήθεια, είτε οι ίδιοι, είτε τα παιδιά τους.
Αυτή ακριβώς η συνθήκη χρειάζεται διαχείριση από την πλευρά του κοινωνικού λειτουργού. Πρέπει να δώσεις στους γονείς να καταλάβουν ότι υπάρχει μια συμπεριφορά που προβληματίζει. Δηλαδή ακόμη και η αποδοχή μιας δυσκολίας ενός μαθητή είναι δουλειά του κοινωνικού λειτουργού. Να αποδεχτούμε το πρόβλημα και μετά να δουλέψουμε πάνω σε αυτό».
«Οι μαθητές τα τελευταία χρόνια είναι περισσότερο εξοικειωμένοι με την παρουσία ενός κοινωνικού λειτουργού, ενός ψυχολόγου στο σχολείο και είναι θετικοί στο να μιλήσουν και να εκφράσουν την επιθυμία να συζητήσουν ένα πρόβλημα που έχουν.
Τα μικρότερα παιδιά συνήθως δεν θα έρθουν έτσι από μόνα τους, εκεί συνήθως θα γίνει παραπομπή από τον εκπαιδευτικό. Τα μεγαλύτερα παιδιά έρχονται από μόνα τους. Ειδικά στην εφηβεία, μπαίνουν σε ζητήματα σχέσεων, κατανόησης και αποδοχής του εαυτού σε σχέση με τους άλλους, σε θέματα ταυτότητας, θέματα δύσκολων σχέσεων με τους γονείς τους».
Τέλος ο κ. Βαγιάτης τόνισε πως το σημαντικό είναι να επενδύσουμε στην πρόληψη και αυτό θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί με τη δημιουργία διεπιστημονικών κοινωνικών υπηρεσιών από την πολιτεία σε κάθε σχολείο με μόνιμο και σταθερό προσωπικό και όχι επιλεκτικά σε μερικά σχολεία.
Πηγή: Το Βημα
