Η πρώτη φορά στο σχολείο, νηπιαγωγείο ή δημοτικό, είναι ένα μεγάλο ορόσημο τόσο για το παιδί όσο και για τους γονείς του.
Όταν ένα παιδί ξεκινά για πρώτη φορά νηπιαγωγείο ή Δημοτικό, είναι απολύτως φυσιολογικό να νιώθει ενθουσιασμό, περιέργεια, αλλά και άγχος ή φόβο για το άγνωστο.
Η πρώτη φορά στο σχολείο μπορούν να δημιουργήσουν έντονα συναισθήματα καθώς θα έχουν να αντιμετωπίσουν ένα νέο περιβάλλον, καινούργιους άνθρωπους, τη δασκάλα, τα άλλα παιδιά και –ίσως το πιο δύσκολο για ορισμένα παιδιά– τον αποχωρισμό από τη μαμά ή τον μπαμπά.
Οι γονείς δεν μπορούν να εξαφανίσουν κάθε φόβο. Μπορούν όμως, μέσα από τον τρόπο που μιλούν στο παιδί, να το βοηθήσουν να νιώσει ασφάλεια και εμπιστοσύνη για αυτό το νέο ξεκίνημα.
1. «Είναι εντάξει να νιώθεις φόβο ή άγχος»
Πολλές φορές, με την καλύτερη πρόθεση, οι γονείς λένε στο παιδί: «Μη φοβάσαι» ή «Δεν έχεις κανέναν λόγο να αγχώνεσαι».
Όμως, όταν ένα παιδί φοβάται πραγματικά, αυτές οι φράσεις μπορεί να του δώσουν την εντύπωση ότι το συναίσθημά του δεν είναι σωστό ή ότι δεν πρέπει να το εκφράζει.
Αντίθετα, μπορείτε να του πείτε:
«Καταλαβαίνω ότι ίσως νιώθεις λίγο άγχος. Είναι κάτι καινούργιο και είναι φυσιολογικό να νιώθουμε έτσι όταν ξεκινάμε κάτι για πρώτη φορά».
Με αυτόν τον τρόπο, το παιδί καταλαβαίνει ότι δεν είναι «περίεργο» επειδή φοβάται και ότι έχει το δικαίωμα να εκφράσει αυτό που αισθάνεται.
2. «Θα έρθω να σε πάρω και θα κρατήσω την υπόσχεσή μου»
Για αρκετά παιδιά, η μεγαλύτερη δυσκολία της πρώτης ημέρας στο σχολείο δεν είναι το ίδιο το σχολείο, αλλά ο αποχωρισμός.
Το παιδί μπορεί να αναρωτιέται:
- «Πότε θα έρθει η μαμά;»
- «Θα με ξεχάσει;»
- «Πώς θα ξέρω ότι θα γυρίσει;»
Γι’ αυτό είναι σημαντικό να είστε ξεκάθαροι και να δίνετε στο παιδί μια απλή, κατανοητή εικόνα του τι θα συμβεί.
Μπορείτε να πείτε:
«Θα σε αφήσω στο σχολείο, θα κάνεις τις δραστηριότητές σου και μετά το φαγητό θα έρθω να σε πάρω».
Το σημαντικότερο, φυσικά, είναι να τηρήσετε όσα του λέτε. Η συνέπεια βοηθά το παιδί να χτίσει εμπιστοσύνη και να καταλάβει ότι ο αποχωρισμός είναι προσωρινός.
3. «Δεν χρειάζεται να τα κάνεις όλα τέλεια από την πρώτη μέρα»
Η πρώτη μέρα στο σχολείο είναι γεμάτη καινούργιες πληροφορίες. Το παιδί μπορεί να χρειαστεί χρόνο για να μάθει πού είναι η τάξη του, πώς λειτουργεί το πρόγραμμα, ποια είναι η δασκάλα ή πώς να προσεγγίσει τα άλλα παιδιά.
Δεν χρειάζεται να ξέρει αμέσως πώς γίνονται όλα.
Πείτε του:
«Δεν χρειάζεται να τα ξέρεις όλα από την πρώτη μέρα. Θα μάθεις σιγά-σιγά, όπως μαθαίνουμε κάθε καινούργιο πράγμα».
Αυτή η φράση μειώνει την πίεση και δίνει στο παιδί την άδεια να χρειαστεί χρόνο για να προσαρμοστεί.
4. «Αν κάτι σε δυσκολέψει, μπορείς να το πεις»
Ένα παιδί που ξεκινά για πρώτη φορά το σχολείο χρειάζεται να γνωρίζει ότι δεν είναι μόνο του όταν αντιμετωπίζει μια δυσκολία.
Μιλήστε του για τη δασκάλα και εξηγήστε του ότι μπορεί να ζητήσει βοήθεια όταν τη χρειάζεται.
Για παράδειγμα:
«Αν θέλεις κάτι, αν στενοχωρηθείς ή αν δεν ξέρεις τι να κάνεις, μπορείς να το πεις στη δασκάλα σου. Είναι εκεί για να σε βοηθήσει».
Παράλληλα, ενθαρρύνετέ το να μιλά και σε εσάς για όσα συμβαίνουν μέσα στη μέρα του, χωρίς να νιώθει ότι πρέπει να δώσει τις «σωστές» απαντήσεις.
5. «Ό,τι κι αν νιώσεις, μπορείς να μου το πεις»
Μετά την πρώτη ημέρα, πολλοί γονείς ρωτούν αμέσως:
«Πέρασες καλά;»
Όμως ένα παιδί μπορεί να μην ξέρει τι ακριβώς να απαντήσει. Μπορεί να πέρασε ωραία, αλλά να στενοχωρήθηκε όταν αποχωρίστηκε τον γονέα του. Μπορεί να ενθουσιάστηκε με τα παιχνίδια, αλλά να ένιωσε ντροπή μπροστά στα άλλα παιδιά.
Αντί να περιμένετε μόνο μια θετική απάντηση, μπορείτε να πείτε:
«Θέλω να μου πεις πώς ήταν η μέρα σου. Μπορείς να μου πεις ό,τι σου άρεσε, αλλά και ό,τι σε δυσκόλεψε».
Έτσι, το παιδί καταλαβαίνει ότι δεν χρειάζεται να κρύψει τα δύσκολα ή δυσάρεστα συναισθήματά του.
Τι να αποφύγετε να πείτε στο παιδί
Υπάρχουν κάποιες φράσεις που συχνά λέγονται από τους γονείς χωρίς κακή πρόθεση, αλλά μπορεί να αυξήσουν την πίεση που νιώθει το παιδί.
Καλό είναι να αποφεύγετε φράσεις όπως:
- «Μην κλαις, δεν έγινε τίποτα».
- «Τα μεγάλα παιδιά δεν φοβούνται».
- «Πρέπει να κάνεις αμέσως φίλους».
- «Μη με κάνεις ρεζίλι αν κλάψεις».
- «Αφού όλα τα άλλα παιδιά πηγαίνουν σχολείο, γιατί δεν θέλεις κι εσύ;»
Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό προσαρμογής. Κάποια παιδιά μπορεί να μπουν στην τάξη με ενθουσιασμό από την πρώτη στιγμή, ενώ άλλα μπορεί να χρειαστούν περισσότερο χρόνο.
Η ασφάλεια ξεκινά από τον τρόπο που αποχαιρετάμε το παιδί
Το πρωινό του αποχωρισμού είναι σημαντικό να είναι ήρεμο και χωρίς μεγάλες διαπραγματεύσεις.
Ένα σύντομο, ζεστό και σταθερό «αντίο» συνήθως βοηθά περισσότερο από έναν παρατεταμένο αποχαιρετισμό γεμάτο άγχος.
Ακόμη κι αν το παιδί κλάψει, προσπαθήστε να παραμείνετε ήρεμοι. Η δική σας στάση λειτουργεί σαν ένα μήνυμα προς το παιδί: «Ξέρω ότι μπορείς να τα καταφέρεις και εμπιστεύομαι ότι θα είσαι ασφαλής».
Η πρώτη φορά στο σχολείο και η πρώτη μέρα είναι η αρχή μιας νέας διαδρομής. Δεν χρειάζεται να είναι τέλεια και δεν χρειάζεται το παιδί να προσαρμοστεί αμέσως.
Αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία είναι να ξέρει ότι μπορεί να νιώσει φόβο, χαρά, ενθουσιασμό ή ανασφάλεια και ότι, στο τέλος της ημέρας, θα υπάρχει πάντα ένας γονιός έτοιμος να το ακούσει.
