Τη Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026, σε ηλικία 99 ετών, «έφυγε» από τη ζωή η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ, μια από τις πιο σημαντικές πνευματικές μορφές της σύγχρονης ελληνικής και ευρωπαϊκής διανόησης, ιστορικός, βυζαντινολόγος, πανεπιστημιακός και διανοούμενη με διεθνή απήχηση.
Μια ζωή αφιερωμένη στην Ιστορία
Η Ελένη Γλύκατζη – Αρβελέρ γεννήθηκε στις 29 Αυγούστου 1926 στην Αθήνα, σε οικογένεια μικρασιατών προσφύγων. Σπούδασε Ιστορία και Αρχαιολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, και στη συνέχεια συνέχισε τις σπουδές της στο Παρίσι, όπου πήρε τον τίτλο του διδάκτορα ιστορίας.
Η ακαδημαϊκή της σταδιοδρομία ήταν λαμπρή. Δίδαξε στο Πανεπιστήμιο Παρισίων και σύντομα αναδείχθηκε σε κορυφαία μορφή της βυζαντινής έρευνας, με πλούσιο συγγραφικό έργο που επηρέασε την κατανόηση του Βυζαντίου ως πολύπλευρης, πολυεθνικής και δυναμικής πολιτισμικής οντότητας.
Ιστορικές πρωτιές και διεθνής αναγνώριση
Η Γλύκατζη – Αρβελέρ ήταν:
- η πρώτη γυναίκα πρόεδρος του Τμήματος Ιστορίας στη Σορβόννη το 1967,
- και η πρώτη γυναίκα πρύτανης στην 700χρονη ιστορία του Πανεπιστημίου της Σορβόννης το 1976 — μια πρωτοποριακή κατάκτηση για τις γυναίκες στην ανώτατη εκπαίδευση.
Η ακαδημαϊκή της επιρροή υπερέβη τα σύνορα της Γαλλίας, με τιμητικές διακρίσεις και επευφημίες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες.
Έργο και δημόσια παρουσία
Η Αρβελέρ δεν περιορίστηκε στη στενή ακαδημαϊκή κοινότητα. Μέσα από βιβλία, μελέτες και δημόσιες παρεμβάσεις, καθόρισε για δεκαετίες τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε την ιστορία του Βυζαντίου, την ευρωπαϊκή ιδέα, αλλά και τον ρόλο της Ελλάδας στον σύγχρονο κόσμο.
Παράλληλα, υπηρέτησε και ως Πρέσβειρα Καλής Θέλησης της UNICEF, ενώ συνέβαλε σε επιστημονικούς και πολιτιστικούς οργανισμούς με παγκόσμια εμβέλεια.
Κληρονομιά και μνήμη
Η απώλειά της συγκίνησε τον ακαδημαϊκό, πολιτιστικό και εκπαιδευτικό κόσμο, καθώς και πολιτικούς ηγέτες που αναφέρθηκαν στην προσφορά της στη γνώση και στον δημόσιο διάλογο.
Η Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ αφήνει πίσω της μια πλούσια κληρονομιά: μια ζωή αφιερωμένη στη μελέτη της ιστορίας, στην προώθηση της γνώσης και στην υπεράσπιση της ελευθερίας της σκέψης.
