Τα αντηλιακά με φυσικά και χημικά φίλτρα συνεχίζουν να προκαλούν συζήτηση με επίκεντρο την ασφάλεια και τις επιδράσεις τους στην υγεία.
Τα αντηλιακά με φυσικά φίλτρα, όπως το οξείδιο του ψευδαργύρου και το διοξείδιο του τιτανίου, έχουν γνωρίσει άνθηση τα τελευταία χρόνια, κυρίως επειδή θεωρούνται πιο «καθαρά» και ασφαλή. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η διαφορά τους από τα χημικά φίλτρα είναι περισσότερο τεχνικής φύσης — και συχνά παρανοείται από το ευρύ κοινό.
Τα χημικά φίλτρα, όπως το oxybenzone, απορροφούν την υπεριώδη ακτινοβολία και τη μετατρέπουν σε θερμότητα. Αντίθετα, τα φυσικά φίλτρα λειτουργούν κυρίως με αντανάκλαση ή διασπορά της ακτινοβολίας. Ο δερματοφαρμακολόγος Christian Surber, από τα Πανεπιστήμια Ζυρίχης και Βασιλείας, σημειώνει:
«Η βασική διαφορά είναι στον μηχανισμό δράσης: απορρόφηση ή αντανάκλαση. Ένας πιο σωστός διαχωρισμός θα ήταν σε ‘διαλυτά’ και ‘αδιάλυτα’ φίλτρα».
Επιπτώσεις στην υγεία
Το 2021, η Επιστημονική Επιτροπή για την Ασφάλεια των Καταναλωτών (SCCS) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επανεξέτασε την ασφάλεια τριών χημικών φίλτρων:
- Το homosalate και το oxybenzone κρίθηκαν μη ασφαλή στις τότε συγκεντρώσεις.
- Το octocrylene θεωρήθηκε ασφαλές μέχρι 10%, αλλά τα δεδομένα ήταν περιορισμένα.
Η ΕΕ προχώρησε το 2022 σε νέους περιορισμούς, οδηγώντας τις εταιρείες καλλυντικών να αποσύρουν σταδιακά τα φίλτρα αυτά.
«Πλέον σχεδόν δεν τα βλέπουμε στην αγορά», δήλωσε η Λόρα Κλέις από την καταναλωτική οργάνωση Euroconsumers. «Οι παραγωγοί προετοιμάζονται για πιθανή οριστική απαγόρευσή τους».
Ωστόσο, δοκιμές σε προϊόντα με μόνο φυσικά φίλτρα έδειξαν πως αρκετά παρείχαν χαμηλότερη προστασία SPF από αυτή που διαφημιζόταν.
«Αυτά που περιέχουν μόνο φυσικά φίλτρα δεν σας προστατεύουν επαρκώς», προειδοποίησε η Κλέις.
Παράλληλα, επειδή αφήνουν λευκά κατάλοιπα στο δέρμα, οι καταναλωτές αποφεύγουν συχνή επανάληψη της εφαρμογής, μειώνοντας έτσι την προστασία τους.
Τι ισχύει για το περιβάλλον
Εκτός από την υγεία, τα χημικά φίλτρα έχουν κατηγορηθεί για περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Ορισμένες ενώσεις, όπως το oxybenzone, έχουν συσχετιστεί με βλάβες στους κοραλλιογενείς υφάλους και άλλες μορφές θαλάσσιας ζωής, ειδικά σε περιοχές τουριστικού ενδιαφέροντος. Αυτό έχει οδηγήσει χώρες όπως η Παλιάνη, η Χαβάη και η Ταϊλάνδη να απαγορεύσουν συγκεκριμένα αντηλιακά στις παραλίες τους.
Ωστόσο, οι επιστήμονες τονίζουν πως η συγκέντρωση αυτών των ουσιών στο θαλασσινό νερό είναι ακόμη θέμα μελέτης και δεν υπάρχει ακόμη ομοφωνία για το μέγεθος του κινδύνου. Παρόλα αυτά, οι καταναλωτές που ανησυχούν για το περιβάλλον μπορούν να επιλέγουν reef-safe προϊόντα — αν και η ένδειξη αυτή δεν είναι ρυθμιζόμενη από κάποια επίσημη αρχή.
Η σωστή χρήση παραμένει το «κλειδί»
Παρά τις διαφορές, όλοι οι ειδικοί συμφωνούν: Το αντηλιακό, όποιο κι αν είναι, πρέπει να εφαρμόζεται σωστά και να ανανεώνεται τακτικά.
«Όλα τα φίλτρα που έχουν εγκριθεί θεωρούνται ασφαλή», επιβεβαιώνει ο Surber.
«Το καλύτερο αντηλιακό είναι αυτό που χρησιμοποιείται καθημερινά», καταλήγει η Κλέις.
Με πληροφορίες από Euronews Health
