Γενικότερη ανησυχία για τον μιμητισμό στις αυτοκτονίες εκφράζουν αρμόδιοι φορείς επισημαίνοντας την σημασία της σωστής προβολής παρόμοιων περιστατικών από τα Μέσα Ενημέρωσης.
Η Ομοσπονδία Φορέων Ψυχοκοινωνικής Αποκατάστασης και Ψυχικής Υγείας «Αργώ» μαζί με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) επισημαίνουν τον κίνδυνο του φαινομένου μιμητισμού στις αυτοκτονίες και τονίζουν την ανάγκη για υπεύθυνη δημοσιογραφική κάλυψη, αποφυγή υπερβολικής δραματοποίησης και ενίσχυση της πρόληψης και της ψυχολογικής στήριξης.
Με αφορμή το τραγικό περιστατικό με τις δύο 17χρονες στην Ηλιούπολη, η «Αργώ» επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα του μιμητισμού και των συνεπειών του, υπογραμμίζοντας τη σημασία της ορθής παρουσίασης τέτοιων γεγονότων από τα μέσα ενημέρωσης. Παράλληλα, δημοσιοποιεί τις σχετικές κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ για τη διαχείριση ειδήσεων που αφορούν αυτοκτονίες.
Όπως αναφέρουν η «Αργώ» και ο ΠΟΥ, τα μέσα ενημέρωσης έχουν σημαντική ευθύνη στον τρόπο μετάδοσης τέτοιων ειδήσεων, ώστε να αποφεύγεται το φαινόμενο της «μεταδοτικότητας» της αυτοκτονίας (suicide contagion), δηλαδή η πιθανότητα η έκθεση σε περιστατικά αυτοκτονίας ή αυτοκαταστροφικής συμπεριφοράς να αυξήσει τον κίνδυνο μίμησης, ιδιαίτερα μεταξύ εφήβων.
Πιο αναλυτικά, αναφέρεται ότι οι έφηβοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι λόγω
- Ταυτοποίησης με τους συνομηλίκους: Έχουν την τάση να ταυτίζονται έντονα με τις πράξεις και τα συναισθήματα των φίλων ή γνωστών τους.
- Αναπτυξιακών παραγόντων: Η παρορμητικότητα και η συναισθηματική αστάθεια της ηλικίας ενισχύουν τον κίνδυνο.
- Ψυχικής ευαλωτότητας: Έφηβοι με ήδη υπάρχοντα προβλήματα ψυχικής υγείας (κατάθλιψη, άγχος) κινδυνεύουν περισσότερο.
Ποιες είναι οι μορφές «μετάδοσης»
- Άμεση Έκθεση: Η αυτοκτονία ενός φίλου, συμμαθητή ή συγγενή που μπορεί να οδηγήσει σε «συστάδες» (clusters) αυτοκτονιών σε μια συγκεκριμένη κοινότητα ή σχολείο.
- Έμμεση Έκθεση (Φαινόμενο Werther): Η υπερβολική ή δραματοποιημένη προβολή αυτοκτονιών από τα ΜΜΕ ή τα social media, η οποία μπορεί να προκαλέσει «μιμητικές» (copycat) συμπεριφορές.
«Επισημαίνουμε ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) αναγνωρίζει τη μετάδοση της αυτοκτονίας ως ένα κρίσιμο φαινόμενο δημόσιας υγείας, όπου η έκθεση σε περιστατικά αυτοκτονίας μπορεί να πυροδοτήσει μιμητική συμπεριφορά. Για την αντιμετώπισή της, ο ΠΟΥ έχει αναπτύξει τη στρατηγική LIVE LIFE, η οποία εστιάζει στην υπεύθυνη ενημέρωση και την υποστήριξη των νέων», αναφέρει η «Αργώ» σε ανακοίνωσή της.
Οι Βασικές Οδηγίες του ΠΟΥ για την πρόληψη
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον ρόλο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και της κοινότητας, προτείνοντας συγκεκριμένους κανόνες (Do’s and Don’ts) για να αποφευχθεί το λεγόμενο «Φαινόμενο Werther».
Τι πρέπει να αποφεύγεται (Don’ts)
- Όχι στη δραματοποίηση: Αποφυγή εντυπωσιακών τίτλων ή τοποθέτηση της είδησης στην πρώτη σελίδα.Όχι σε λεπτομέρειες: Μη δημοσιοποίηση της μεθόδου ή της ακριβούς τοποθεσίας του περιστατικού.Όχι στην εξιδανίκευση: Η αυτοκτονία δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως «λύση» σε προβλήματα ή ως μια ηρωική πράξη.
- Όχι σε σημειώματα αυτοκτονίας: Αποφυγή δημοσίευσης αποχαιρετιστήριων μηνυμάτων ή φωτογραφιών.
Τι προτείνεται (Do’s)
- Συμπερίληψη τηλεφωνικών γραμμών υποστήριξης (π.χ. η Γραμμή 1018 της Κλίμακα στην Ελλάδα ή Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης 10306).
- Ιστορίες ελπίδας: Προβολή περιπτώσεων ανθρώπων που ξεπέρασαν μια κρίση και βρήκαν βοήθεια (Φαινόμενο Papageno).
- Ενημέρωση για την ψυχική υγεία: Χρήση της είδησης ως αφορμή για την εκπαίδευση του κοινού σχετικά με την πρόληψη.
Εάν έχετε αυτοκτονικές τάσεις ή ανησυχείτε για άτομο του περιβάλλοντός σας ή εάν έχετε χάσει κάποιον οικείο, μπορείτε να ζητήσετε στήριξη και καθοδήγηση στην 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία 1018. Μπορείτε επίσης να επικοινωνήσετε για να ζητήσετε βοήθεια ή συμβουλευτική στην ηλεκτρονική διεύθυνση help@suicide-help.gr
