Η Linda Pagani, καθηγήτρια στη Σχολή Ψυχολογίας και Εκπαίδευσης του Université de Montréal, σε μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Journal of Developmental and Behavioral Pediatrics, κατέληξε στο συμπέρασμα πως η έκθεση παιδιών ιδιαίτερα προσχολικής ηλικίας σε τηλεοπτικό περιεχόμενο με βία σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο ψυχολογικών και ακαδημαϊκών δυσκολιών στην εφηβεία.
Στο πλαίσιο της μελέτης, η ερευνητική ομάδα με επικεφαλής την Pagani και συνεργάτες τις Jessica Bernard και Caroline Fitzpatrick εξέτασαν δεδομένα από παιδιά που γεννήθηκαν το 1997 – 1998 και συμμετέχουν στη Διαχρονική Μελέτη της Παιδικής Ανάπτυξης του Κεμπέκ. Οι ερευνήτριες αξιολόγησαν τα στοιχεία που έδωσαν οι γονείς των παιδιών αναφορικά με το τηλεοπτικό περιεχόμενο που παρακολουθούσαν στην ηλικία των 3,5 – 4,5 ετών. Συνολικά, συμμετείχαν οι γονείς 978 κοριτσιών και 998 αγοριών, ενώ εκ των παιδιών κάποια είχαν εκτεθεί σε βίαιο περιεχόμενο και άλλα όχι.
Όταν τα παιδιά ήταν πλέον 12 ετών, η ομάδα διεξήγαγε μια επαναληπτική εξέταση, όπου συλλέχθηκαν τόσο οι παρατηρήσεις των καθηγητών, όσο και οι αναφορές των ίδιων των παιδιών σχετικά με τις ψυχοκοινωνικές και ακαδημαϊκές επιδόσεις, τα κίνητρα και το βαθμό συμμετοχής σε σχολικές δραστηριότητες.
Στη συνέχεια, η ομάδα της Pagani ανέλυσε τα δεδομένα για να εντοπίσει οποιαδήποτε σημαντική συσχέτιση μεταξύ τυχόν συμπεριφορικών προβλημάτων και έκθεσης σε βίαιο περιεχόμενο στην προσχολική ηλικία, προσπαθώντας παράλληλα να συνυπολογίσουν κάθε άλλο παράγοντα συνεπίδρασης. «Στόχος μας ήταν να εξαλείψουμε οποιεσδήποτε προϋπάρχουσες συνθήκες που θα μπορούσαν να παρέχουν μια εναλλακτική εξήγηση στα ευρήματά μας», εξήγησε η Pagani.
Τα συμπεράσματα
Σύμφωνα με τα όσα αποκάλυψε η Pagani τα παιδιά που παρακολουθούσαν εκπομπές με βία, συγκριτικά με τους συνομηλίκους τους που δεν είχαν εκτεθεί σε βίαιο περιεχόμενο, ήταν πιο πιθανό να βιώσουν επακόλουθες συναισθηματικές διαταραχές. Βίωναν, επιπλέον, μειωμένη σύνδεση με το σχολικό πλαίσιο αλλά και τα σχολικά επιτεύγματα και κίνητρα μέχρι το τέλος του Δημοτικού.
Σύμφωνα με την ίδια, τα προβλήματα συμπεριφοράς που παρατηρούνται στην προεφηβική περίοδο έχουν τις ρίζες τους στην πρώιμη παιδική ηλικία.
«Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας τείνουν να ταυτίζονται με χαρακτήρες που παρακολουθούν στην τηλεόραση και αντιμετωπίζουν οτιδήποτε βλέπουν ως αληθινό», εξηγεί η Pagani, και προσθέτει: «Είναι ιδιαιτέρως ευάλωτα σε χιουμοριστικές απεικονίσεις δοξασμένων ηρώων και κακοποιών, που χρησιμοποιούν τη βία ως δικαιολογημένο μέσο για την επίλυση προβλημάτων. Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε ακολουθίες δράσης που προκαλούν αδρεναλίνη, με γρήγορο ρυθμό και σαγηνευτικά ειδικά εφέ θα μπορούσαν να ενισχύσουν τις πεποιθήσεις, τις στάσεις και τις εντυπώσεις ότι η συνήθης βία στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις είναι «φυσιολογική». Η παραπλανητική εκμάθηση βασικών κοινωνικών δεξιοτήτων μπορεί να δυσκολέψει την προσαρμογή στο σχολείο».
Η Bernard συμπληρώνει ότι «όπως και όταν γινόμαστε μάρτυρες βίας στην πραγματική ζωή, η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε έναν εχθρικό και βίαιο κόσμο, θα μπορούσε να προκαλέσει φόβο και άγχος, παρασύροντας τα παιδιά στην αντίληψη ότι η κοινωνία είναι επικίνδυνη και τρομακτική. Αυτό, με τη σειρά του, μπορεί να πυροδοτήσει υπερβολικές αντιδράσεις σε διάφορες καταστάσεις. Όσο περισσότερο εκτίθεται ένα παιδί σε τηλεοπτικό περιεχόμενο βίας, τόσο πιο πιθανό είναι να θεωρήσει ότι είναι φυσιολογικό να συμπεριφέρεται βίαια».
Η Pagani προσθέτει: “Η έκθεση σε καταλληλότερες κοινωνικές συνθήκες, ωστόσο, μπορεί να βοηθήσει τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες, που θα αποδειχθούν χρήσιμες στη μετέπειτα ζωή τους και θα διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην προσωπική τους επιτυχία”.
Photo by Ksenia Chernaya
