Συνήθως όταν αναφερόμαστε στο bullying, εννοούμε κυρίως την λεκτική/ψυχολογική/ηλεκτρονική/φυσική βία που ασκείται σε μαθητές από ομηλίκους τους. Αγνοείται όμως, καθώς αποτελεί θέμα-ταμπού, η κάθε μορφής βία που ασκείται σε εκπαιδευτικούς από γονείς (το τελευταίο διάστημα έχουν καταγραφεί πολλά τέτοια περιστατικά στη χώρα μας).
Το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν αναφορές που καταφθάνουν στην ΟΙΕΛΕ από συναδέλφους σε ιδιωτικά σχολεία στις οποίες περιγράφεται η αγωνία, ακόμη και ο φόβος, που αισθάνονται οι ιδιωτικοί εκπαιδευτικοί λόγω των αφόρητων γονεϊκών πιέσεων. Είτε για ευνοϊκότερη βαθμολόγηση (για το θέμα αυτό ασκούνται πιέσεις και στις διοικήσεις των σχολείων), είτε για διαγραφές απουσιών, είτε για παρέμβαση σε σχέσεις μεταξύ μαθητών, είτε για συνολικά ευνοϊκότερη μεταχείριση του παιδιού τους. Συχνά οι πιέσεις αυτές αποτελούν την αιτία απόλυσης εκπαιδευτικών. Σε περιπτώσεις που εκπαιδευτικοί μαθαίνουν την αιτία απόλυσής τους, πληροφορούνται από τις διοικήσεις των σχολείων ότι υπήρξαν “παράπονα” από γονείς. Δυστυχώς, σε πολλές περιπτώσεις τα παράπονα δεν έχουν να κάνουν με την ποιότητα του μαθήματος αλλά με θέματα που σχετίζονται με την προνομιακή μεταχείριση την οποία ο/η μαθητής θα έπρεπε να απολαμβάνει από τον εκπαιδευτικό.
Είναι εύκολα κατανοητό ότι σε ένα ιδιωτικό σχολείο, ιδίως με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, ο εκπαιδευτικός είναι ιδιαίτερα ευάλωτος. Ο πελατοκεντρικός χαρακτήρας σε πολλά ιδιωτικά σχολεία κάνει τα πράγματα ακόμη χειρότερα. Κάποιες φορές, ο ισχυρός γονιός δεν θεωρεί τον εκπαιδευτικό επαγγελματία, αλλά υπάλληλο που τον πληρώνει και ως εκ τούτου μπορεί να τον κάνει ό, τι θέλει.
Όπως συμπεραίνουν πολλοί μελετητές του φαινομένου, η διαχείριση των γονέων από τις διοικήσεις των σχολείων είναι κρίσιμο ζήτημα. Είναι πολλές οι περιπτώσεις στην ιδιωτική εκπαίδευση, όπου ο διευθυντικός μηχανισμός των σχολείων προστατεύει τους εκπαιδευτικούς αλλά κυρίως την ποιότητα και τη διαφάνεια της εκπαιδευτικής διαδικασίας από γονεϊκές επιθέσεις. Σε άλλες περιπτώσεις, δυστυχώς, εκπαιδευτικοί και διοικήσεις υποκύπτουν στις συχνά παράλογες απαιτήσεις των γονέων-πελατών.
Η ΟΙΕΛΕ ζητά σήμερα από τις διοικήσεις των ιδιωτικών σχολείων να συμπεριλάβουν στον εσωτερικό τους κανονισμό ρήτρα προστασίας των εκπαιδευτικών από ισχυρές γονεϊκές πιέσεις που ενδέχεται να αλλοιώσουν την εκπαιδευτική διαδικασία και να καταστρατηγήσουν τα δικαιώματα των παιδιών σε ισονομία και αξιοκρατία.
Η Ομοσπονδία έχει αναδείξει το τελευταίο διάστημα με ανακοινώσεις της αλλά και με παρέμβαση στο Συνήγορο του Παιδιού το φαινόμενο των γονεϊκών πιέσεων σε εκπαιδευτικούς των ιδιωτικών σχολείων, προκειμένου να εξασφαλιστούν υψηλότεροι βαθμοί και ευνοϊκότερη «μεταχείριση».
Με βάση το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει την ιδιωτική εκπαίδευση, οι εκπαιδευτικοί είναι εντελώς ανυπεράσπιστοι. Οι απολύσεις είναι ελεύθερες, χωρίς καμιά αξιολογική διαδικασία, κι έτσι η γονεϊκή πίεση είναι συχνά ιδιαίτερα «αποτελεσματική». Σε κάποιες περιπτώσεις ισχυρών γονέων, υπάρχει κίνδυνος ένα σχολείο να προτιμήσει να «θυσιάσει» έναν εκπαιδευτικό, προκειμένου να μην χάσει έναν καλό «πελάτη». Η κατάσταση αυτή δεν εγγυάται διαδικασίες διαφάνειας και αξιοκρατίας, με αποτέλεσμα, πέρα από τα εργασιακά δικαιώματα, να θίγονται θεμελιώδη δικαιώματα των παιδιών. Ταυτόχρονα, όμως, οι πιέσεις και παρεμβάσεις αυτές απειλούν την παιδαγωγική αυτονομία των εκπαιδευτικών, με αποτέλεσμα να πλήττεται η ποιότητα του παρεχόμενου εκπαιδευτικού έργου.
Για να προστατευθεί το εκπαιδευτικό αγαθό, τα δικαιώματα των παιδιών, η ισονομία, θα πρέπει να υπάρξει ένα στοιχειώδες πλαίσιο υποστήριξης του εκπαιδευτικού. Τόσο με νομοθετικές αλλαγές στο πλαίσιο της ιδιωτικής εκπαίδευσης όσο και με πρωτοβουλίες από τις διοικήσεις των ιδιωτικών σχολείων. Για το δεύτερο, η ΟΙΕΛΕ κατέθεσε πρόταση στις διοικήσεις των ιδιωτικών σχολείων, ώστε να προστεθεί στον εσωτερικό τους κανονισμό διάταξη που να προβλέπει την προστασία της παιδαγωγικής αυτονομίας από το γονεϊκό bullying. (Ήδη κάποια σχολεία διαθέτουν τέτοιες ρήτρες). Η προτεινόμενη διάταξη που επεξεργάστηκε ο νομικός μας σύμβουλος Γ. Μελισσάρης, αναφέρει τα ακόλουθα:
«Το Σχολείο δεσμεύεται για την προστασία των εκπαιδευτικών που υπηρετούν σε αυτό και τη διατήρηση ενός χώρου εργασίας χωρίς παρενοχλήσεις και εκφοβισμούς, προερχόμενους από τους γονείς ή/και εν γένει πρόσωπα τα οποία έχουν την κηδεμονία μαθητή του σχολείου και δηλώνει τη μηδενική του ανοχή σε τέτοιας μορφής συμπεριφορές, με σκοπό την εξασφάλιση ενός εργασιακού περιβάλλοντος όπου κυριαρχεί ο σεβασμός στην επιστημονική αυτονομία και επαγγελματική ανεξαρτησία των εκπαιδευτικών και στην προσωπική αξιοπρέπεια και θα ενεργήσει δυναμικά στην πρόληψη κάθε είδους παρενόχλησης προέρχεται από τα ανωτέρω πρόσωπα.
Για το λόγο αυτό οι γονείς οφείλουν να αναγνωρίζουν και σέβονται την επαγγελματική αυτονομία και την εξειδίκευση των εκπαιδευτικών του Σχολείου. Δεσμεύονται να μην παρεμβαίνουν στην αξιολόγηση των μαθητών/τριών, σε θέματα επιλογής διδακτικών μεθόδων, επιλογής διδάσκοντα, κατανομής μαθητών/τριών σε τμήματα και επιβολής παιδαγωγικών μέτρων. Αναγνωρίζουν επίσης ότι τέτοιες αποφάσεις ανήκουν στην αρμοδιότητα των εκπαιδευτικών και της Διεύθυνσης του Σχολείου, ενώ παράλληλα καλλιεργούν αυτή την αντίληψη και στα παιδιά τους. Περαιτέρω, δεσμεύονται να μην προβαίνουν και διατυπώνουν οποιοδήποτε σχόλιο, διαμαρτυρία ή αξίωση είτε προς τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς είτε προς τη διοίκηση/διεύθυνση του σχολείου, που να αφορά τον τρόπο άσκησης του εκπαιδευτικού έργου, ιδίως σε σχέση με την καθημερινότητα μέσα στην τάξη, όπως, ενδεικτικά, τη διατύπωση παρατηρήσεων από τους εκπαιδευτικούς στους μαθητές τους για ζητήματα συμπεριφοράς κλπ., υπό την προϋπόθεση ότι η άσκηση του εκπαιδευτικού έργου δεν ξεπερνά τα όρια που τίθενται από την εκπαιδευτική νομοθεσία, τον Κώδικα Δεοντολογίας Εκπαιδευτικών και γενικά κάθε είδους δεσμευτική νομική διάταξη.»
Στο εξωτερικό, ειδικά τα τελευταία 30 χρόνια, έχει πραγματοποιηθεί σειρά ερευνών που ασχολούνται με το ζήτημα. Σε μια από τις πιο γνωστές που πραγματοποίησε το La Trobe University της Αυστραλίας (ένα από τα κορυφαία πανεπιστήμια του κόσμου στις ανθρωπιστικές σπουδές) καταγράφηκε ότι το 60% περίπου των εκπαιδευτικών πέφτουν θύμα bullying από γονείς. Αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον αντίστοιχη, ποιοτική έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τον Εθνικό Σύνδεσμο Ανεξάρτητων Σχολείων των ΗΠΑ (NAIS) στην οποία καταγράφεται ανησυχητική εξάπλωση του φαινομένου. Οι δύο ερευνητές (Michael Thompson και Robert Evans) περιγράφουν τρεις τύπους γονέα bully (του “ηθικού σταυροφόρου”, του γονέα που ασκεί πίεση λόγω οικονομικής/κοινωνικής ισχύος και του βάναυσου “κουτσομπόλη”) και θεωρούν ότι τρεις είναι οι βασικές αιτίες του προβλήματος στην αμερικανική ιδιωτική εκπαίδευση: 1. μια “επιδημία” γονεϊκού άγχους, 2. η ανταγωνιστική κουλτούρα και ο ακραίος ατομισμός της αμερικανικής άρχουσας τάξης και 3. η έλλειψη διαχειριστικής ικανότητας από τις διοικήσεις των σχολείων.
